Rdza na detalach po rozpakowaniu u klienta, nalot na częściach, które miesiąc leżały w magazynie, reklamacja od odbiorcy z drugiego końca Europy. W takich sytuacjach łatwo o szybki wniosek: „folia była za słaba” albo „przewoźnik zawilgocił towar”. Bez badania to tylko przypuszczenie, a zmiana zabezpieczenia na ślepo często nie rozwiązuje problemu. Pokazujemy, jak wykorzystać laboratorium, żeby ustalić rzeczywistą przyczynę korozji.
Mapa strony
Spis treści
Kiedy warto oddać próbkę do laboratorium
Badanie laboratoryjne nie jest potrzebne przy każdej plamce rdzy. Ma sens wtedy, gdy powtarzające się szkody kosztują więcej niż analiza. Typowe sytuacje to:
- powtarzające się reklamacje tego samego typu, mimo zmian w pakowaniu,
- korozja mimo zabezpieczenia, np. pod folią VCI albo po olejowaniu,
- zmiana dostawcy materiału, chłodziwa, środka myjącego lub procesu,
- spór z klientem, przewoźnikiem albo ubezpieczycielem o to, kiedy i dlaczego pojawiła się rdza,
- wdrożenie nowego sposobu pakowania na długą trasę, np. do transportu morskiego.
Jak pobrać i przygotować próbkę
Wynik badania zależy w dużej mierze od tego, co trafi do laboratorium. Najczęstszy błąd to oczyszczenie detalu przed wysyłką, bo razem z nalotem znika najważniejszy dowód.
- Nie czyść i nie oliwuj skorodowanych miejsc.
- Chwytaj detale wyłącznie w czystych rękawicach. Pot zawiera chlorki, które same mogą wywołać korozję i zafałszować analizę.
- Wyślij także próbkę referencyjną bez korozji z tej samej partii.
- Dołącz materiał opakowaniowy: fragment folii, papieru VCI, pochłaniacz wilgoci.
- Zapakuj próbki sucho i szczelnie, każdą osobno. Nie pakuj ich w folię VCI ani z olejem, bo inhibitor i olej utrudnią analizę powierzchni.
- Opisz historię: daty produkcji i pakowania, proces mycia, trasę i czas transportu, warunki w magazynie. Dodaj zdjęcia z miejsca zdarzenia.
Badania, które pokazują przyczynę korozji
Laboratorium zaczyna zwykle od oględzin i mikroskopii stereoskopowej. Już sam rozkład ognisk korozji wiele mówi: punkty w miejscach dotyku wskazują na pot, zacieki przy krawędziach na skropliny, a równomierny nalot na całej powierzchni na zbyt wysoką wilgotność w opakowaniu.
Kolejne analizy dobiera się do problemu:
- Mikroskopia elektronowa z analizą składu (SEM-EDS) pokazuje, jakie pierwiastki są w produktach korozji. Obecność chloru lub siarki zawęża listę podejrzanych źródeł.
- Analiza zanieczyszczeń powierzchni, np. oznaczenie chlorków w wyciągu z powierzchni detalu, pozwala sprawdzić, czy problem nie zaczął się już na myjce.
- Zgład metalograficzny, czyli przekrój przez materiał, pokazuje głębokość i charakter uszkodzeń, np. korozję wżerową lub międzykrystaliczną.
- Dyfrakcja rentgenowska (XRD) identyfikuje fazy produktów korozji, co pomaga ocenić warunki, w jakich powstały.
Testy przyspieszone: komora solna i badania kondensacyjne
Gdy trzeba porównać powłoki, oleje albo materiały opakowaniowe, stosuje się testy w sztucznej atmosferze. Najbardziej znane to:
| Badanie | Norma | Co sprawdza |
|---|---|---|
| Mgła solna obojętna (NSS) | ISO 9227 | Odporność powłok i zabezpieczeń na środowisko chlorkowe |
| Mgła solna z kwasem octowym (AASS) i z chlorkiem miedzi (CASS) | ISO 9227 | Ostrzejsze warianty, m.in. dla powłok dekoracyjnych i anodowych |
| Atmosfera kondensacyjna | ISO 6270-2 | Zachowanie powłok przy ciągłym skraplaniu wilgoci |
| Testy cykliczne | np. ISO 11997 | Naprzemienne fazy mgły, suszenia i wilgoci, bliższe warunkom rzeczywistym |
Trzeba pamiętać o jednym ograniczeniu: wynik z komory solnej nie przekłada się wprost na lata eksploatacji. Testy przyspieszone służą do porównywania rozwiązań między sobą i do kontroli jakości. Do oceny trwałości w konkretnym środowisku lepiej sprawdza się ocena korozyjności atmosfery według ISO 9223, a dla powłok malarskich według klas korozyjności ISO 12944.
Jak laboratorium sprawdza skuteczność VCI
Dla lotnych inhibitorów korozji opracowano osobne metody, w branży nazywane po prostu testem słoikowym, a fachowo testem VIA (Vapor Inhibiting Ability). Wyszlifowaną próbkę stali umieszcza się w zamkniętym naczyniu razem z materiałem VCI. Po kondycjonowaniu w podwyższonej wilgotności w większości metod schładza się próbkę, żeby wykroplić na niej wilgoć. Na koniec ocenia się, ile ognisk korozji się pojawiło albo jaka część powierzchni pozostała czysta.
Metody różnią się szczegółami i ostrością warunków. Najczęściej spotykane to NACE TM0208 (obecnie wydawana przez AMPP), amerykańska MIL-STD-3010 metoda 4031, niemiecka specyfikacja TL 8135-0002 dla papierów VCI oraz japońska JIS Z 1542 dla folii. Porównując wyniki dwóch materiałów, warto sprawdzić, czy badano je tą samą metodą.
Testuj całe opakowanie, nie tylko materiał
Dobry wynik folii w teście słoikowym nie gwarantuje jeszcze sukcesu w kontenerze. Liczy się cały układ: ilość materiału VCI na objętość, szczelność opakowania, czystość detali i warunki po drodze. Dlatego coraz częściej bada się proponowany sposób pakowania w warunkach klimatycznych zbliżonych do realnej trasy.
W ramach usług wspierających Excor zapewnia testy proponowanego sposobu pakowania w laboratoriach w Europie i USA oraz inspekcje przesyłek w miejscu dostarczenia. Nowe zabezpieczenie można więc sprawdzić przed wysyłką cennego ładunku, a nie dopiero po reklamacji.
Najczęstsze przyczyny, które wychodzą w badaniach
| Objaw | Możliwa przyczyna | Co zbadać |
|---|---|---|
| Punkty rdzy w miejscach chwytu | Chlorki z potu | Analiza chlorków na powierzchni, SEM-EDS |
| Zacieki przy krawędziach i na spodzie | Skropliny w opakowaniu | Wilgotność, szczelność, historia temperatur |
| Nalot na całej partii po myciu | Pozostałości środka myjącego lub chłodziwa | Czystość powierzchni, parametry płukania i suszenia |
| Korozja tylko w miejscu styku dwóch metali | Korozja galwaniczna | Skład materiałów, obecność elektrolitu |
| Głębokie wżery przy niewielkim nalocie | Korozja wżerowa w obecności chlorków | Zgład metalograficzny |
W praktyce bardzo często problem zaczyna się jeszcze przed pakowaniem. Opisaliśmy to w artykułach o tym, dlaczego proces mycia może powodować korozję, o punkcie rosy w magazynie i o czystości technicznej detali.
Co najczęściej zaskakuje przy pierwszym badaniu
Firmy, które pierwszy raz zlecają analizę korozji, zwykle zaskakują te same rzeczy.
Godziny w komorze solnej to nie lata w magazynie
Wynik „1000 h bez czerwonej rdzy” brzmi imponująco, ale nie oznacza dziesięciu lat ochrony. Test przyspieszony porównuje rozwiązania między sobą, a nie przewiduje, ile wytrzymają w hali bez ogrzewania czy w kontenerze na morzu.
Zdjęcie z telefonu nie zastąpi próbki
Zdjęcia bardzo pomagają w pierwszej ocenie i warto je robić. Jednak to, czy w nalocie są chlorki z potu, czy siarka z atmosfery, widać dopiero pod mikroskopem elektronowym.
Winna często nie jest folia
Gdy rdza pojawia się pod folią VCI, pierwsza myśl to wymiana materiału. Tymczasem badania regularnie pokazują coś innego: pozostałości po myciu, za małą ilość inhibitora na objętość albo nieszczelne zamknięcie. Wymiana folii na droższą niczego wtedy nie zmieni.
Ile trwa badanie w komorze solnej?
Zależy od wymagań specyfikacji. Czas ekspozycji ustala się od kilku do ponad tysiąca godzin, w zależności od rodzaju powłoki lub zabezpieczenia.
Czy test w komorze solnej pokazuje, ile lat wytrzyma zabezpieczenie?
Nie wprost. Testy przyspieszone pozwalają porównać rozwiązania między sobą. Trwałość w konkretnym środowisku ocenia się na podstawie warunków eksploatacji, np. korozyjności atmosfery według ISO 9223.
Jak przygotować skorodowaną próbkę do wysyłki do laboratorium?
Nie czyścić jej, chwytać tylko w rękawicach, zapakować sucho i osobno, dołączyć próbkę bez korozji, materiał opakowaniowy oraz opis procesu i transportu.
Czy można przetestować opakowanie VCI przed wdrożeniem?
Tak. Excor zapewnia testy proponowanego sposobu pakowania w laboratoriach w Europie i USA, dzięki czemu zabezpieczenie można sprawdzić przed wysyłką właściwego towaru.
Masz powtarzającą się korozję? Sprawdźmy przyczynę
Zanim zmienisz zabezpieczenie, warto wiedzieć, co naprawdę powoduje rdzę. Doradcy Excor bezpłatnie przeanalizują Twój przypadek i podpowiedzą, czy wystarczy korekta pakowania, czy warto zlecić testy laboratoryjne. Opisz problem w formularzu B2B, a skontaktujemy się z propozycją dalszych kroków.
Przeczytaj także
Wybraliśmy powiązane artykuły, które rozwijają temat i pomagają lepiej zrozumieć praktyczne zastosowanie opisywanych rozwiązań.
Jak zabezpieczyć blachę przed korozją? Magazyn, cięcie, transport
Czytaj artykuł
Czy mosiądz rdzewieje? Jak koroduje mosiądz i jak go chronić
Czytaj artykuł
Jak zabezpieczyć śruby przed korozją i rdzą – od magazynu po montaż
Czytaj artykuł
