Rdza jesienią w magazynie? Winny jest punkt rosy – jak chronić detale w sezonie grzewczym

Wrzesień i październik to w wielu magazynach moment, w którym na detalach, które przez całe lato leżały bez problemu, nagle pojawia się nalot rdzy. Nikt nie zmienił opakowania, nie zmienił się dostawca, a reklamacje rosną. Winny zwykle nie jest deszcz ani „wilgotna hala”, tylko zjawisko, którego nie widać gołym okiem: punkt rosy – moment, w którym para wodna z powietrza zamienia się w wodę na powierzchni zimnego metalu.

Mapa strony +

Spis treści

W tym poradniku wyjaśniamy, skąd bierze się jesienna kondensacja w halach, w których sytuacjach magazyn dosłownie sam „produkuje” wodę i jak przygotować procedurę pakowania oraz składowania na sezon grzewczy, żeby nie płacić za nią reklamacjami.

Dlaczego detale rdzewieją akurat jesienią?

Latem powietrze w hali i metal na regałach mają zbliżoną temperaturę. Jesienią ta równowaga się rozjeżdża: noce są zimne, dni jeszcze ciepłe, a w hali startuje ogrzewanie. Stal ma dużą bezwładność cieplną – masywny detal, paleta części czy kręg blachy nagrzewa się znacznie wolniej niż powietrze wokół. Przez kilka, a czasem kilkanaście godzin metal jest chłodniejszy niż powietrze, które go otacza.

Jeżeli temperatura powierzchni metalu spadnie poniżej punktu rosy powietrza, na detalu pojawia się cienka warstwa wody – często niewidoczna, bo odparowuje po kilku godzinach. To wystarczy. Woda z rozpuszczonymi zanieczyszczeniami z powietrza tworzy elektrolit, a wtedy korozja rusza tak samo jak po deszczu. Mechanizm opisujemy szerzej w artykule czym jest korozja i dlaczego do niej dochodzi.

Punkt rosy – fizyka „pocącej się” stali

Punkt rosy to temperatura, do której trzeba schłodzić powietrze, żeby zawarta w nim para wodna zaczęła się skraplać. Zależy od dwóch parametrów: temperatury powietrza i jego wilgotności względnej. Im cieplejsze i wilgotniejsze powietrze w hali, tym wyższy punkt rosy – i tym łatwiej o skraplanie na zimnym metalu.

Kluczowe jest to, że o kondensacji decyduje temperatura powierzchni detalu, a nie temperatura powietrza w hali. Termometr na ścianie może pokazywać przyjemne 18°C, a na stalowym wałku, który godzinę temu przyjechał z nieogrzewanej naczepy, i tak zbiera się woda.

Dla porównania: norma ISO 9223, według której klasyfikuje się korozyjność atmosfery, za „czas zawilgocenia” powierzchni metalu przyjmuje okresy, w których wilgotność względna przekracza 80% przy temperaturze powyżej 0°C. Kondensacja w punkcie rosy to skrajny przypadek tego samego zjawiska – wilgotność przy samej powierzchni metalu dochodzi do 100%.

Tabela: przy jakiej temperaturze detalu zaczyna się skraplanie

Poniższe wartości obliczyliśmy wzorem Magnusa, standardowo stosowanym do wyznaczania punktu rosy. Czytaj je tak: jeśli powietrze w hali ma daną temperaturę i wilgotność, to każdy detal zimniejszy niż wartość w tabeli zacznie się „pocić”.

Temperatura powietrza w hali	Wilgotność 40%	Wilgotność 50%	Wilgotność 60%	Wilgotność 70%	Wilgotność 80%
12°C	−1,2°C	1,9°C	4,5°C	6,7°C	8,7°C
15°C	1,5°C	4,7°C	7,3°C	9,6°C	11,6°C
18°C	4,2°C	7,4°C	10,1°C	12,4°C	14,5°C
20°C	6,0°C	9,3°C	12,0°C	14,4°C	16,4°C
22°C	7,8°C	11,1°C	13,9°C	16,3°C	18,4°C

Przykład z praktyki: w hali jest 20°C i 60% wilgotności. Punkt rosy wynosi 12°C. Paleta części, która przez noc stała na rampie w temperaturze 5°C, będzie zbierać wodę na powierzchni, dopóki sama nie nagrzeje się powyżej 12°C – a przy masywnych elementach może to trwać wiele godzin.

6 jesiennych sytuacji, w których magazyn sam produkuje wodę

1. Dostawa z zimnej naczepy do ciepłej hali

Najczęstszy scenariusz. Detale jadą nocą w nieogrzewanej naczepie albo stoją na placu, a rano trafiają do ogrzewanej strefy kompletacji. Jeśli od razu zdejmiesz z nich folię lub otworzysz karton, ciepłe powietrze hali natychmiast osiada na zimnym metalu. Dokładnie ten sam efekt zna każdy, kto wniósł zimą okulary do ciepłego pomieszczenia.

2. Bramy otwierane rano przy chłodnych nocach

Otwarta brama wpuszcza do hali chłodne, ale bardzo wilgotne powietrze poranne. Gdy po zamknięciu bramy hala się nagrzewa, wilgotność względna w pierwszej chwili spada, ale woda zdążyła już osiąść na regałach najbliżej wejścia. Detale składowane przy bramach i rampach korodują jesienią zwykle jako pierwsze.

3. Nagrzewnice gazowe bez odprowadzenia spalin

To fakt, który zaskakuje wielu kierowników magazynów: spalanie gazu ziemnego wytwarza wodę. Z reakcji spalania metanu wynika, że z każdego metra sześciennego metanu (w warunkach normalnych) powstaje około 1,6 kg pary wodnej. Nagrzewnice i promienniki bez odprowadzenia spalin na zewnątrz oddają całą tę wodę do powietrza hali. Hala ogrzewana w ten sposób może mieć wyraźnie wyższy punkt rosy niż ta sama hala ogrzewana systemem ze spalinami wyprowadzonymi poza budynek.

4. Hala nieogrzewana i dobowe wahania temperatur

W magazynach bez ogrzewania jesienią powtarza się ten sam cykl: w nocy metal wychładza się mocniej niż powietrze, a rano, gdy powietrze się nagrzewa, metal „nie nadąża”. Skraplanie może pojawiać się codziennie rano i znikać przed południem, więc w czasie obchodu nikt go nie widzi – widać dopiero skutek w postaci nalotu po kilku tygodniach.

5. Pakowanie zimnych detali w szczelną folię

Wydaje się, że szczelna folia stretch albo zwykły worek PE ochroni detal przed wilgocią. Jest odwrotnie: jeśli detal jest zimny w chwili pakowania, folia zamyka w środku ciepłe, wilgotne powietrze hali, które skrapla się pod folią. Taki worek działa jak mała szklarnia. Różnicę między zwykłym workiem a workiem VCI opisujemy w poradniku o najczęstszych błędach pakowania VCI.

6. Mycie i suszenie detali przy chłodnej hali

Jesienią detal po myciu wodnym schnie wolniej, a chłodniejsza hala sprzyja temu, że na metalu zostaje film wilgoci w szczelinach, gwintach i otworach. To prosta droga do korozji błyskawicznej, o której piszemy w artykule jak zabezpieczyć detale przed korozją błyskawiczną. Detal wolno pakować tylko suchy i nie zimniejszy niż otoczenie.

Mit czy fakt? 4 przekonania, które kosztują reklamacje

Mit: „Skoro na detalu nie widać wody, nie było kondensacji”.
Fakt: kondensat przy niewielkiej różnicy temperatur tworzy warstwę tak cienką, że jest niewidoczna, i często odparowuje w ciągu kilku godzin. Korozja zdąży jednak wystartować.

Mit: „Ogrzewanie hali rozwiązuje problem wilgoci”.
Fakt: ogrzanie powietrza obniża jego wilgotność względną, ale nie usuwa wody z hali. Dopóki metal jest zimniejszy od punktu rosy, woda będzie na nim osiadać – a ogrzewanie gazowe bez odprowadzenia spalin wręcz dokłada wilgoci.

Mit: „Szczelna folia to najlepsza ochrona”.
Fakt: szczelność bez inhibitora korozji zamyka wilgoć razem z detalem. Dopiero folia antykorozyjna VCI tworzy wewnątrz opakowania warstwę ochronną na metalu, która działa także wtedy, gdy wilgotność w środku chwilowo wzrośnie.

Mit: „Wystarczy pochłaniacz wilgoci”.
Fakt: pochłaniacz ma skończoną pojemność i działa tylko w zamkniętej przestrzeni. W otwartym kartonie albo nieszczelnym worku nasyci się wilgocią z całej hali, zanim zdąży ochronić detal.

Które metale najszybciej reagują na jesienną kondensację?

Nie każdy metal reaguje na wilgoć tak samo, dlatego procedurę na sezon grzewczy warto ustawić pod najbardziej wrażliwy materiał w magazynie.

• Stal węglowa i niskostopowa – pierwsze ogniska rdzy potrafią pojawić się już po kilku cyklach skraplania, szczególnie na powierzchniach obrabianych, gwintach i krawędziach cięcia.
• Żeliwo – porowata powierzchnia zatrzymuje wilgoć, więc rdzewieje szybko i nierówno. Więcej w artykule czy żeliwo rdzewieje.
• Stal ocynkowana – kondensat pod folią lub między ciasno ułożonymi elementami daje tzw. białą korozję. Opisujemy ją w poradniku o białej korozji na ocynku.
• Aluminium i miedź – nie rdzewieją jak stal, ale matowieją i tracą wygląd, co przy detalach wizualnych też kończy się reklamacją. Zobacz: czy aluminium rdzewieje oraz czy miedź rdzewieje.
• Stal nierdzewna – jest odporna, ale nie niezniszczalna; zanieczyszczenia i wilgoć w szczelinach mogą wywołać przebarwienia. Szczegóły: kiedy stal nierdzewna rdzewieje.

Jak sprawdzić ryzyko w swojej hali – test w 10 minut

Nie trzeba zamawiać ekspertyzy, żeby wiedzieć, czy problem dotyczy Twojego magazynu. Wystarczy termohigrometr i termometr bezdotykowy:

1. Rano, zaraz po rozpoczęciu zmiany, odczytaj temperaturę i wilgotność powietrza w strefie przyjęć i przy bramach.
2. Z tabeli w tym artykule odczytaj punkt rosy dla tych warunków.
3. Termometrem bezdotykowym zmierz temperaturę powierzchni detali na regałach przy bramie, na palecie świeżo zdjętej z naczepy i w środku hali.
4. Jeżeli którykolwiek detal jest zimniejszy niż punkt rosy lub mniej niż ok. 3°C od niego, masz strefę ryzyka – to tam zaczyna się jesienna korozja.

Powtórz pomiar kilka razy w tygodniu, szczególnie po zimnych nocach. Wyniki z kilku dni pokażą, które strefy magazynu wymagają zmiany sposobu pakowania, a które są bezpieczne. Jeśli chcesz, na podstawie takich pomiarów nasi technolodzy dobiorą zabezpieczenie – wystarczy opisać warunki w formularzu doboru produktów VCI.

Ile naprawdę kosztuje jesienna kondensacja?

Koszt korozji z kondensacji rzadko widać w jednej pozycji budżetu, bo rozkłada się na wiele działów. Na rachunek składają się zwykle:

• reklamacje i zwroty całych partii, w tym koszty transportu zwrotnego,
• ponowne mycie, odrdzewianie i konserwacja detali przed wysyłką lub montażem,
• przestoje montażu, gdy u klienta brakuje części nadających się do użycia,
• złomowanie detali, których nie da się już przywrócić do wymagań jakościowych,
• czas ludzi – kontrole, rozpakowywanie, raporty 8D i rozmowy z klientem.

Dlatego tańsza jest zmiana procedury pakowania przed sezonem niż gaszenie reklamacji w listopadzie. Porównanie kosztów ochrony suchej VCI i olejowania znajdziesz w analizie TCO: sucha ochrona VCI vs olejowanie.

Co zaleca sieć Zerust®/Excor® przy składowaniu w nieogrzewanych halach

Excor jest częścią sieci Zerust®/Excor®, która od ponad 50 lat rozwija technologię VCI – to Zerust wprowadził na rynek pierwszą na świecie folię VCI, a dziś ma przedstawicieli w ponad 70 krajach dzięki 21 partnerom joint venture. W globalnych zaleceniach Zerust dotyczących magazynów przewija się kilka zasad, które warto przenieść do każdej hali:

• Wilgotność względna regularnie powyżej 50% to sygnał ostrzegawczy – przy długim składowaniu części Zerust zaleca utrzymywać ją poniżej tego poziomu.
• Nie opieraj stali o ściany zewnętrzne i nie stawiaj jej bezpośrednio na posadzce – składuj na regałach lub paletach, z dobrym przepływem powietrza.
• Uważaj na drewniane palety – drewno oddaje kwaśne związki i trzyma wilgoć. Między paletą a detalem warto położyć warstwę folii VCI.
• Ograniczaj gwałtowne zmiany temperatury tam, gdzie to możliwe – każdy cykl skraplania przyspiesza utlenianie.
• Kontroluj detale co 3–6 miesięcy i wydawaj je według zasady FIFO, żeby nic nie leżało latami.

Jak podsumowuje Zerust, przy częściach, które czekają miesiącami, jeden produkt czy jeden krok rzadko wystarcza. Skuteczny jest system: czysta powierzchnia, opakowanie VCI, pochłaniacz wilgoci w zamkniętym opakowaniu i regularna kontrola.

Procedura na sezon grzewczy: 7 kroków

Poniższą listę warto wdrożyć jako instrukcję stanowiskową na przyjęciu towaru i w strefie pakowania od września do kwietnia.

1. Zmierz, zanim zaczniesz działać. Termohigrometr w hali (temperatura i wilgotność) oraz termometr bezdotykowy do pomiaru temperatury powierzchni detali. Z tabeli powyżej odczytasz punkt rosy.
2. Aklimatyzuj zimny towar w zamkniętym opakowaniu. Detale z naczepy lub placu otwieraj dopiero wtedy, gdy ich powierzchnia będzie cieplejsza niż punkt rosy powietrza w hali. Zamknięte opakowanie chroni metal przed kontaktem z wilgotnym powietrzem w czasie nagrzewania.
3. Nie pakuj zimnych ani wilgotnych detali. Temperatura detalu w chwili pakowania nie powinna być niższa niż temperatura otoczenia, a po myciu detal musi być całkowicie suchy – także w otworach i gwintach.
4. Zamień zwykłą folię na opakowanie VCI. Worki antykorozyjne VCI lub papier VCI chronią metal także przy chwilowych skokach wilgotności wewnątrz opakowania.
5. Dołóż emitery VCI w skrzyniach i szafach. Emitery VCI sprawdzają się tam, gdzie detale są w zamkniętej przestrzeni, ale nie da się ich szczelnie owinąć – w skrzyniach narzędziowych, szafach i pojemnikach.
6. Przy długim składowaniu dodaj pochłaniacz i wskaźnik. Pochłaniacze wilgoci ograniczają ilość wody w zamkniętym opakowaniu, a wskaźniki wilgotności pozwalają sprawdzić warunki w środku bez otwierania.
7. Odsuń wrażliwy towar od bram i nagrzewnic. Najbardziej wrażliwe detale składuj z dala od bram, ramp i wylotów nagrzewnic, a obchody kontrolne rób rano, gdy ryzyko kondensacji jest największe.

Co wybrać: worek VCI, emiter czy pochłaniacz wilgoci?

Dobór zależy od tego, czy detal jest szczelnie zapakowany, jak długo będzie składowany i jakie wahania temperatury przejdzie. Poniższe zestawienie to punkt wyjścia – ostateczny dobór zawsze warto oprzeć na materiale detalu i realnych warunkach w Twojej hali.

Sytuacja w magazynie	Ryzyko	Rozwiązanie
Detale pojedyncze lub w kartonach, składowanie do kilku miesięcy	Kondensacja przy przyjęciu towaru i wahaniach dobowych	Worki lub folia VCI, pakowanie suchych detali w temperaturze otoczenia
Skrzynie, szafy, pojemniki z częściami zamiennymi	Wilgotne powietrze wpuszczane przy każdym otwarciu	Emitery VCI w zamkniętej przestrzeni + wskaźnik wilgotności
Długie składowanie w hali nieogrzewanej	Codzienne cykle skraplania przez cały sezon	Opakowanie VCI + pochłaniacz wilgoci + kontrola wskaźnikiem
Wysyłka w kontenerze po magazynowaniu	Kondensacja w kontenerze przy zmianie klimatu	Opakowanie VCI + kontenerowe pochłaniacze wilgoci

Jeśli towar po jesiennym składowaniu jedzie dalej w kontenerze, zajrzyj też do poradnika jak zabezpieczyć części metalowe w transporcie morskim – tam kondensacja wraca ze zdwojoną siłą. Więcej o specyfice branży znajdziesz na stronie ochrona antykorozyjna w logistyce i magazynowaniu.

Czy detal zapakowany w folię jest bezpieczny, jeśli „poci się” w hali?

Tylko wtedy, gdy został zapakowany suchy i w temperaturze nie niższej niż otoczenie, a opakowanie jest zamknięte. Zwykła folia nie chroni przed wodą, która skropliła się pod nią – dlatego przy wahaniach temperatur warto stosować opakowania VCI, które zabezpieczają metal także przy chwilowym wzroście wilgotności w środku.

Ile trzeba odczekać po przywiezieniu zimnych detali do ciepłej hali?

Nie ma jednej liczby, bo czas zależy od masy detalu, rodzaju opakowania i różnicy temperatur. Praktyczna zasada: opakowanie otwieraj dopiero wtedy, gdy temperatura powierzchni detalu jest wyższa niż punkt rosy powietrza w hali. Najprościej sprawdzić to termometrem bezdotykowym i odczytać punkt rosy z tabeli w tym artykule.

Czy nagrzewnica gazowa w magazynie zwiększa ryzyko korozji?

Może, jeśli spaliny nie są odprowadzane na zewnątrz. Spalanie gazu ziemnego wytwarza parę wodną – z każdego metra sześciennego metanu powstaje około 1,6 kg wody. Przy nagrzewnicach bez odprowadzenia spalin cała ta woda trafia do powietrza hali i podnosi punkt rosy. Warto wtedy częściej kontrolować wilgotność i zabezpieczać wrażliwe detale opakowaniami VCI.

Czy pochłaniacz wilgoci wystarczy bez opakowania VCI?

W szczelnym opakowaniu pochłaniacz ogranicza ilość wody, ale ma skończoną pojemność. W nieszczelnym opakowaniu nasyci się wilgocią z hali. Najpewniejsze jest połączenie: opakowanie VCI chroni metal, a pochłaniacz obniża wilgotność w środku. Szczegóły łączenia obu rozwiązań opisujemy w artykule o monitorowaniu wilgotności w opakowaniu VCI.

Jak sprawdzić, czy w opakowaniu nie doszło do kondensacji, bez jego otwierania?

Najprościej – wskaźnikiem wilgotności włożonym do opakowania przy pakowaniu. Zmiana koloru wskaźnika pokazuje, że wilgotność w środku przekroczyła bezpieczny poziom, zanim na detalach pojawi się rdza. To tańsze niż rozpakowywanie towaru do kontroli, bo każde otwarcie wpuszcza do środka wilgotne powietrze hali.

Czy osuszacz powietrza w hali zastąpi opakowania VCI?

Osuszacz obniża wilgotność powietrza i wyraźnie zmniejsza ryzyko, ale nie chroni detalu, który jest zimniejszy od punktu rosy w chwili otwarcia bramy czy rozładunku. W dużych, często otwieranych halach utrzymanie niskiej wilgotności bywa trudne i kosztowne. Najpewniejsze jest połączenie: rozsądna kontrola klimatu w hali plus opakowania VCI dla wrażliwych detali.

W jakiej wilgotności przechowywać detale stalowe?

Im niższa wilgotność względna, tym wolniej postępuje korozja. Przy długim składowaniu części sieć Zerust zaleca utrzymywać wilgotność względną poniżej 50%, a norma ISO 9223 traktuje powierzchnię jako zawilgoconą przy wilgotności powyżej 80%. Pamiętaj jednak, że przy samej powierzchni zimnego detalu wilgotność może dojść do 100%, nawet jeśli czujnik w hali pokazuje bezpieczne wartości.

Podsumowanie

Jesienna rdza w magazynie prawie nigdy nie jest „pechem”. To przewidywalny skutek tego, że zimny metal spotyka się z cieplejszym, wilgotnym powietrzem – przy przyjęciu towaru, przy bramach, pod szczelną folią albo w hali ogrzewanej gazem bez odprowadzenia spalin. Najdroższy scenariusz to ten, w którym problem wychodzi dopiero u klienta, w postaci reklamacji całej partii.

Jeśli chcesz, żeby ten sezon grzewczy przeszedł bez reklamacji, zacznij od pomiaru punktu rosy w hali i zmiany sposobu pakowania detali przyjmowanych z zewnątrz. A jeśli nie masz pewności, które zabezpieczenie sprawdzi się w Twoich warunkach, nasi technolodzy pomogą je dobrać.

Przeczytaj także

Wybraliśmy powiązane artykuły, które rozwijają temat i pomagają lepiej zrozumieć praktyczne zastosowanie opisywanych rozwiązań.

Czystość techniczna detali (VDA 19.1, ISO 16232) – jak ją osiągnąć i utrzymać do montażu

Czytaj artykuł

Ochrona antykorozyjna w przemyśle spożywczym – części zamienne i sprzęt rezerwowy

Czytaj artykuł

Elektronarzędzia i narzędzia ręczne w wypożyczalni i serwisie – jak zabezpieczyć je przed korozją

Czytaj artykuł

Korozja pod izolacją (CUI) w instalacjach przemysłowych — jak ograniczać ryzyko

Czytaj artykuł