Krótko: mosiądz nie rdzewieje. Rdza to tlenki żelaza, a mosiądz jest stopem miedzi i cynku, bez żelaza w składzie. To jednak nie znaczy, że mosiężne złączki, zawory czy toczone detale są odporne na wszystko. Mosiądz koroduje na swój sposób – i w przemyśle potrafi to być droższe niż zwykła rdza.
Mapa strony
Spis treści
Dlaczego mosiądz nie rdzewieje, a mimo to koroduje
Słowo „rdza” rezerwujemy dla stali i żeliwa. Mosiądz reaguje z tlenem, wilgocią i związkami siarki inaczej: zamiast rudego, łuszczącego się nalotu powstaje ciemniejsza warstwa tlenków albo zielonkawa patyna. Podobnie zachowuje się miedź, którą opisujemy w artykule czy miedź rdzewieje.
Dla detalu ozdobnego patyna bywa zaletą. Dla części, która ma przewodzić prąd, uszczelniać albo trafić do klienta jako nowa – to już wada i powód reklamacji.
Cztery rodzaje korozji mosiądzu
Matowienie i ciemnienie
Najczęstsze i najmniej groźne dla wytrzymałości, ale najbardziej widoczne. Wywołują je wilgoć, związki siarki z powietrza, a także pot z rąk. Siarka potrafi pochodzić z samego opakowania – z gumek recepturek, niektórych tektur czy pianek.
Patyna
Zielonkawy lub niebieskozielony nalot powstaje przy długim kontakcie z wilgocią, szczególnie w atmosferze z chlorkami. Na armaturze zewnętrznej to normalne starzenie, na detalach w magazynie – znak, że opakowanie nie trzymało wilgoci z dala od metalu.
Odcynkowanie (decynkacja)
To najpoważniejsza forma korozji mosiądzu. Z mosiądzu o wysokiej zawartości cynku cynk jest wypłukiwany, a zostaje porowata, czerwonawa miedź bez wytrzymałości. Sprzyjają temu woda o niekorzystnym składzie, podwyższona temperatura i chlorki. Dlatego w armaturze wodnej stosuje się mosiądze odporne na odcynkowanie, oznaczane skrótem DZR.
Pękanie sezonowe
Mosiądz z naprężeniami po obróbce plastycznej lub skręcaniu może pękać w obecności amoniaku i jego związków. Pęknięcia pojawiają się bez wcześniejszych widocznych objawów – stąd ostrożność przy środkach czyszczących z amoniakiem i przy składowaniu w pobliżu nawozów.
Mosiądz, brąz, miedź i stal – jak się zachowują
| Materiał | Czy rdzewieje | Typowa korozja | Główne zagrożenie w magazynie |
|---|---|---|---|
| stal węglowa | tak | rdza, wżery | wilgoć, kondensacja, chlorki |
| miedź | nie | ciemnienie, patyna | siarka, wilgoć |
| mosiądz (Cu + Zn) | nie | matowienie, patyna, odcynkowanie, pękanie sezonowe | siarka, amoniak, wilgoć |
| brąz (Cu + Sn i inne) | nie | patyna, zwykle odporniejszy od mosiądzu | chlorki, wilgoć |
| stal nierdzewna | w złych warunkach tak | rdzawy nalot, wżery | chlorki, zanieczyszczenie żelazem |
Jeśli porównujesz metale pod kątem odporności, zajrzyj też do tekstów czy aluminium rdzewieje i kiedy stal nierdzewna rdzewieje.
Mosiądz w połączeniu z innymi metalami
Mosiądz jest bardziej szlachetny niż stal ocynkowana czy aluminium. W wilgotnym połączeniu to one korodują szybciej – typowy przykład to mosiężna złączka wkręcona w ocynkowaną rurę. Z kolei w zestawie ze stalą nierdzewną mosiądz bywa tym słabszym elementem. Zasady łączenia metali opisujemy na stronie korozja galwaniczna.
Jak chronić detale mosiężne w magazynie i transporcie
Producenci armatury, złączek i toczonych detali najczęściej walczą nie z wytrzymałością, tylko z wyglądem części po kilku tygodniach składowania. Ciemne, poplamione złączki klient odsyła, choć technicznie są sprawne.
- Opakowanie z inhibitorem dobranym do metali kolorowych. Inhibitor przeznaczony do stali nie zawsze chroni miedź i jej stopy, dlatego przy mosiądzu dobieramy wersję VCI do metali nieżelaznych lub do kilku metali jednocześnie – np. torebki strunowe VCI na drobne detale.
- Bez gumek i tektury z siarką w bezpośrednim kontakcie z metalem.
- Czyste, suche detale przed pakowaniem. Resztki chłodziwa i ślady palców to gotowe miejsca na przebarwienia – pomocne są środki do mycia i odtłuszczania.
- Kontrola wilgotności przy dłuższym składowaniu i wysyłkach morskich – pochłaniacze i wskaźniki wilgotności.
- Rozdzielanie metali w pojemnikach – mosiężne złączki nie powinny leżeć luzem razem z ocynkowanymi elementami.
Więcej o całej branży piszemy na stronie ochrona antykorozyjna rur, armatury i zaworów.
Czy mosiądz rdzewieje?
Nie. Mosiądz nie rdzewieje, bo nie zawiera żelaza. Może jednak korodować: matowieć, ciemnieć, pokrywać się patyną, a w trudnych warunkach ulegać odcynkowaniu i pękaniu sezonowemu.
Dlaczego mosiądz czernieje?
Ciemnienie mosiądzu to efekt reakcji z wilgocią, tlenem i związkami siarki z powietrza, opakowania albo potu z rąk. To korozja powierzchniowa, która zwykle nie osłabia detalu, ale psuje jego wygląd.
Czy mosiądz koroduje w wodzie?
Może. W wodzie o niekorzystnym składzie, z chlorkami i w podwyższonej temperaturze mosiądz z dużą zawartością cynku ulega odcynkowaniu. Do instalacji wodnych stosuje się mosiądze odporne na ten proces (DZR).
Jak zabezpieczyć mosiądz przed korozją?
Na czas składowania i transportu najlepiej sprawdza się opakowanie z inhibitorem VCI dobranym do metali kolorowych, czyste detale i brak kontaktu z materiałami zawierającymi siarkę lub amoniak. Na stałe – lakier lub inna powłoka ochronna.
Chronisz detale z mosiądzu lub miedzi?
Napisz, co produkujesz, jak długo detale leżą w magazynie i dokąd jadą. Doradca Excor dobierze opakowanie VCI do metali kolorowych albo zestawów mieszanych. Konsultacja jest bezpłatna, a próbki pozwalają sprawdzić rozwiązanie na Twoich częściach.
Przeczytaj także
Wybraliśmy powiązane artykuły, które rozwijają temat i pomagają lepiej zrozumieć praktyczne zastosowanie opisywanych rozwiązań.
Jak zabezpieczyć blachę przed korozją? Magazyn, cięcie, transport
Czytaj artykuł
Jak zabezpieczyć śruby przed korozją i rdzą – od magazynu po montaż
Czytaj artykuł
Przyczyny korozji – 6 powodów, przez które metal rdzewieje w Twojej firmie
Czytaj artykuł
